Kể từ ngày 15 tháng 4 năm ngoái, xung đột vũ trang đã và đang hoành hành ở Sudan. Nước láng giềng Chad đã chào đón khoảng 630.000 người tị nạn và người hồi hương. Phần lớn, gồm phụ nữ và trẻ em dễ bị tổn thương, đã định cư ở các tỉnh phía đông, làm trầm trọng thêm tình hình nhân đạo vốn đã bấp bênh. Caritas Chad đã tăng cường nỗ lực cung cấp viện trợ thiết yếu và trao quyền cho các cộng đồng này, tập trung đặc biệt vào sự tháo vát và khả năng mau phục hồi của phụ nữ Sudan.

Khi xung đột phá huỷ nhà cửa của họ tại Darfur, phụ nữ và trẻ em đã có những chuyến hành trình đầy nguy hiểm đến Chad, khi đến nơi họ thường chỉ có một ít quần áo trên lưng. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn nước ngày càng trở nên trầm trọng hơn do làn sóng dân cư phải di dời, đòi hỏi phải khoan lỗ để hút nước từ các tầng ngậm nước dưới lòng đất. Việc tiếp cận nguồn nước vẫn còn phức tạp, đặc biệt khi chính quyền Chad đưa người tị nạn đến những khu vực trước đây không có người ở và thiếu trang thiết bị thích hợp.

Trại tị nạn Metche đã trở thành khu vực chiến lược nơi người tị nạn Sudan và người dân địa phương cùng sống, cả hai đều thuộc nhóm dân tộc Masalit. Dần dần, các chợ thực phẩm mọc lên khắp trại, tạo ra một khu vực thương mại sôi động, nơi 10 đến 20% thực phẩm từ nguồn viện trợ được bán lại để mua những hàng hóa thiết yếu khác. Bất chấp những nỗ lực này, tình hình vẫn khắc nghiệt và điều kiện sống vẫn cực kỳ khó khăn.

Đa phần những người tị nạn này là phụ nữ, họ đã thể hiện tính sáng tạo đặc biệt trong các nỗ lực để hỗ trợ gia đình họ trong những điều kiện khó khăn khốc liệt này.

Bất chấp các thách thức, những người phụ nữ này đã biến nghịch cảnh thành cơ hội. Được trang bị dụng cụ là cuốc truyền thống, họ đã biến các nền thung lũng và lòng suối thành những khu vườn đạt năng suất. Những khu vườn màu mỡ này, được làm giàu nhờ sự xói mòn do mưa, hiện được trồng trọt sản xuất rau, cải thiện chế độ ăn uống và tạo thu nhập để mua những hàng hóa thiết yếu không được cung cấp từ viện trợ nhân đạo.

Vào tháng 1 năm 2024, Caritas quan sát các nhóm phụ nữ tị nạn di cư đến các khu vực đáy thung lũng và quyết định điều tra xem họ đang làm gì. Họ tìm ra các khu vườn tạm bợ được tạo ra để trồng rau. Bắt nguồn từ nhu cầu thiết yếu, sáng kiến này đã mang lại sự đa dạng về chế độ ăn uống rất cần thiết cũng như mang lại nguồn thu nhập. Các khu vườn này là kết quả từ sự hợp tác và làm việc chăm chỉ của phụ nữ, tận dụng đất màu mỡ do nước mưa chảy tràn và khai thác từ các giếng truyền thống.

Để tiếp cận đất đai thuộc sở hữu của người dân địa phương, phụ nữ tị nạn Sudan đã thiết lập liên minh với phụ nữ bản địa, đàm phán các thỏa thuận sử dụng đất với sự giúp đỡ của các điều phối viên Caritas. Các thỏa thuận này cho phép họ canh tác đất đai miễn phí trong bốn năm, để đổi lấy những cải tiến như cây trồng và bảo trì đất.

Làm việc theo nhóm nhỏ từ 10-15 người, những người phụ nữ này có thể thương lượng và quản lý tốt hơn các khu vườn công cộng của họ, thường có diện tích khoảng nửa héc ta. Caritas đã hỗ trợ những nỗ lực này qua việc cung cấp các vật liệu và dụng cụ nông nghiệp thiết yếu, gồm bình tưới nước, hàng rào lưới thép bảo vệ cây trồng, máy bơm động cơ tưới tiêu, cũng như hạt giống thích ứng với khí hậu địa phương và thiết bị xây dựng vườn ươm cây trồng. Sự hỗ trợ này đã làm tăng đáng kể năng suất và bảo vệ mùa màng của họ khỏi sự tấn công của nhiều đàn gia súc trong khu vực.

Sự thành công của các chiến lược này là không thể phủ nhận. Phụ nữ không chỉ cải thiện chế độ ăn uống của gia đình mà còn tạo ra thu nhập đáp ứng nhu cầu trong gia đình, giảm sự phụ thuộc vào viện trợ lương thực khẩn cấp và mua sắm được các hàng hóa thiết yếu khác trong gia đình như thuốc men, xà phòng, màn chống muỗi. Có được sự ổn định kinh tế mới này cho phép họ tập trung nhiều hơn vào việc chăm sóc gia đình và sự tham gia của cộng đồng, củng cố hơn nữa cấu trúc xã hội trong cộng đồng của họ.

Lượng giá việc Giám sát Sau Phân phối cho thấy 97% người tham gia cảm thấy an toàn trong quá trình phân phối viện trợ, trong đó 96% bày tỏ sự hài lòng với các mặt hàng thực phẩm nhận được và 93% với các mặt hàng phi thực phẩm (NFI). Sự cộng tác với trưởng thôn và chính quyền địa phương rất quan trọng trong việc đảm bảo việc đăng ký người tham gia và sự phân phối viện trợ hiệu quả.

Tuy vậy, sự cải tiến vẫn luôn là cần thiết. Khi Caritas chuẩn bị cho đợt phân phối viện trợ tiếp theo, trọng tâm vẫn là trao quyền cho phụ nữ. Qua việc cung cấp các công cụ và sự hỗ trợ cần thiết cho các hoạt động nông nghiệp, tổ chức đang giúp người phụ nữ đạt được khả năng tự lập. Mục tiêu cuối cùng là giảm sự phụ thuộc vào viện trợ lương thực khẩn cấp, vốn rất quan trọng trong ngắn hạn nhưng không bền vững về lâu dài. Một ưu tiên khác là cải tiến các thủ tục mua sắm tránh sự chậm trễ trong việc phân phối viện trợ.

Phụ nữ chiếm 60% lực lượng lao động nông nghiệp tại Châu Phi nhưng họ thường không được tiếp cận các nguồn lực thiết yếu. Những nỗ lực của Caritas nhằm mục đích giải quyết sự bất bình đẳng này, nhấn mạnh vai trò quan trọng của phụ nữ trong khả năng mau phục hồi của cộng đồng và an ninh lương thực. Bằng cách hỗ trợ họ, Caritas không chỉ cải thiện điều kiện trước mắt của họ mà còn đặt nền móng cho một tương lai tốt đẹp hơn.

Cuộc khủng hoảng nhân đạo tại miền đông Chad rất phức tạp và đa dạng. Sự kiên cường của phụ nữ tị nạn Sudan và sự hỗ trợ của các tổ chức như Caritas mang lại tia hy vọng. Sức mạnh, sự sáng tạo và lòng quyết tâm của họ là bằng chứng cho sự nỗ lực không ngừng nghỉ của nhân loại. Tiếp tục hỗ trợ và tăng cường viện trợ là nền tảng để giúp họ xây dựng tương lai, biểu thị qua khả năng phục hồi và khả năng tự cung tự cấp. Điều quan trọng là cộng đồng toàn cầu phải tăng cường nỗ lực cung cấp các nguồn lực thiết yếu và sự hỗ trợ cần thiết để họ duy trì và mở rộng sự tiến bộ của mình.

Nguồn: https://www.caritas.org/2024/08/cultivating-resilience-how-women-are-transforming-refugee-camps-in-chad/

Chuyển ngữ: PTT – Caritas Việt Nam